Ανάμεσα στα αντικαταθλιπτικά που σπάνια ακούει κανείς σήμερα βρίσκονται οι αναστολείς μονοαμινοξειδάσης, γνωστοί ως ΜΑΟΙ. Ήταν από τα πρώτα φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν συστηματικά για την κατάθλιψη, δρώντας με έναν ιδιαίτερο μηχανισμό: αναστέλλουν τα ένζυμα που διασπούν τη σεροτονίνη, τη νορεπινεφρίνη και τη ντοπαμίνη, αυξάνοντας έτσι τη διαθεσιμότητά τους στον εγκέφαλο. Από τα κλασικά, μη εκλεκτικά σκευάσματα όπως η phenelzine και η tranylcypromine, μέχρι τις νεότερες, πιο ήπιες μορφές όπως η moclobemide και το διαδερμικό επίθεμα selegiline, η κατηγορία αυτή έχει εξελιχθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες.
Σήμερα τα ΜΑΟΙ δεν αποτελούν πρώτη επιλογή θεραπείας, αλλά διατηρούν σημαντική αξία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις: στην ανθεκτική στη θεραπεία κατάθλιψη, στην άτυπη κατάθλιψη και σε ορισμένες αγχώδεις διαταραχές, όπου άλλες θεραπείες δεν έχουν αποδώσει. Ο λόγος για τον οποίο χρησιμοποιούνται πιο σπάνια σχετίζεται κυρίως με τις παρενέργειές τους —από ήπιες, όπως η ξηροστομία και η ζάλη, έως πιο σοβαρές, όπως η υπερτασική κρίση— και με τις αυστηρές αλληλεπιδράσεις τους με τρόφιμα πλούσια σε τυραμίνη, καθώς και με ορισμένα φάρμακα και ουσίες.
Η ασφαλής χρήση τους προϋποθέτει στενή συνεργασία ασθενούς και ψυχιάτρου. Χρειάζεται πλήρης ενημέρωση για κάθε φάρμακο ή συμπλήρωμα που λαμβάνει ο ασθενής, τήρηση των διατροφικών περιορισμών, και άμεση αναφορά κάθε ασυνήθιστου συμπτώματος. Οι νεότερες, αναστρέψιμες ή διαδερμικές μορφές έχουν μειώσει σημαντικά αυτούς τους κινδύνους, χωρίς όμως να τους καταργούν εντελώς.
Διαβάστε περισσότερα για το κείμενο
Ερωτήματα που θέτουν συχνά οι ασθενείς
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε παλαιότερα και νεότερα ΜΑΟΙ;
Τα κλασικά, μη εκλεκτικά ΜΑΟΙ (όπως η phenelzine) αναστέλλουν μόνιμα και τα δύο ένζυμα ΜΑΟ-Α και ΜΑΟ-Β, με αυστηρότερους περιορισμούς. Τα νεότερα, όπως η αναστρέψιμη moclobemide ή το διαδερμικό επίθεμα selegiline, έχουν πιο ήπιο προφίλ αλληλεπιδράσεων και μικρότερο κίνδυνο τυραμινικής αντίδρασης.
Χρειάζεται τακτική παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης κατά τη θεραπεία με ΜΑΟΙ;
Ναι, ιδίως στην αρχή της θεραπείας και σε κάθε αλλαγή δοσολογίας, καθώς η αρτηριακή πίεση μπορεί να επηρεαστεί τόσο προς τα πάνω όσο και προς τα κάτω.
Είναι ασφαλή τα ΜΑΟΙ για ηλικιωμένους ασθενείς;
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν, αλλά με ιδιαίτερη προσοχή και σε χαμηλότερες δόσεις, καθώς οι ηλικιωμένοι είναι πιο ευαίσθητοι στις επιδράσεις τους, ιδίως στην ορθοστατική υπόταση.
Τι πρέπει να κάνει ο ασθενής αν ξεχάσει μια δόση;
Δεν πρέπει να διπλασιάζει τη δόση για να καλύψει την παράλειψη· η επόμενη δόση λαμβάνεται κανονικά, με ενημέρωση του ψυχιάτρου αν οι παραλείψεις είναι συχνές.
Πότε πρέπει κάποιος να ζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια;
Σε περίπτωση έντονου πονοκεφάλου, πόνου στο στήθος, αίσθησης παλμών, εφίδρωσης ή σύγχυσης, καθώς αυτά μπορεί να είναι ενδείξεις υπερτασικής κρίσης και χρήζουν άμεσης αξιολόγησης.
