Το Delirium, γνωστό και ως οξύ οργανικό ψυχοσύνδρομο ή οξεία συγχυτική κατάσταση, είναι μια σοβαρή διαταραχή της συνείδησης, της προσοχής και της νόησης με ξαφνική έναρξη. Σύμφωνα με την ICD-10 (F05) και την ICD-11 (6D70), χαρακτηρίζεται από αποπροσανατολισμό, αδυναμία συγκέντρωσης και διακύμανση των συμπτωμάτων εντός της ημέρας. Δεν αποτελεί αυτοτελή ασθένεια, αλλά κλινική εκδήλωση υποκείμενης σωματικής ή φαρμακευτικής αιτίας. Εμφανίζεται κυρίως σε ηλικιωμένους και νοσηλευόμενους ασθενείς, με επίπτωση 14–56% στους νοσηλευόμενους ηλικιωμένους, και αποτελεί επείγον ιατρικό περιστατικό.
Το Delirium διακρίνεται σε τρεις κλινικούς τύπους: το υπερδραστήριο (διέγερση, ψευδαισθήσεις, επιθετικότητα), το υποδραστικό (υπνηλία, απάθεια, μειωμένη ανταπόκριση — ο πιο συχνός και υποδιαγνωσμένος τύπος) και το μικτό, που συνδυάζει χαρακτηριστικά και των δύο. Τα αίτια είναι πολυπαραγοντικά και περιλαμβάνουν λοιμώξεις, αφυδάτωση, ανισορροπίες ηλεκτρολυτών, φαρμακευτική αγωγή με αντιχολινεργική δράση, κατάχρηση ή στέρηση αλκοόλ και ναρκωτικών, χειρουργικές επεμβάσεις και έλλειψη βιταμινών — ιδίως θειαμίνης (Β1).
Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση και στη χρήση εγκεκριμένων εργαλείων αξιολόγησης, όπως η μέθοδος CAM (Confusion Assessment Method), με ευαισθησία 94–100%, η κλίμακα DRS-R-98 και το 4AT για ταχεία αξιολόγηση. Συμπληρώνεται από εξετάσεις αίματος, απεικονιστικές εξετάσεις και ΗΕΓ. Η αντιμετώπιση στοχεύει στην αιτία και περιλαμβάνει φαρμακευτικές παρεμβάσεις (αντιβιοτικά, αντιψυχωσικά σε χαμηλές δόσεις, βενζοδιαζεπίνες σε στέρηση αλκοόλ) αλλά και μη φαρμακευτικές, που αποτελούν τον πυρήνα της θεραπείας: επαναπροσανατολισμός, παρουσία οικείων προσώπων, κινητοποίηση και εξασφάλιση ήσυχου περιβάλλοντος.
Η πρόληψη του Delirium είναι εφικτή σε σημαντικό βαθμό μέσω τεκμηριωμένων πολυπαραγοντικών παρεμβάσεων, όπως το πρόγραμμα HELP (Hospital Elder Life Program), που μειώνει την επίπτωσή του κατά 30–40% σε νοσηλευόμενους ηλικιωμένους. Βασικά προληπτικά μέτρα περιλαμβάνουν την ενυδάτωση, τον περιορισμό μη απαραίτητων φαρμάκων, τη διατήρηση κανονικού κύκλου ύπνου-εγρήγορσης, τη χρήση βοηθημάτων αισθήσεων (γυαλιά, ακουστικά) και την έγκαιρη αντιμετώπιση λοιμώξεων. Η άμεση αναγνώριση των συμπτωμάτων και η ταχεία ιατρική παρέμβαση είναι καθοριστικές για την πλήρη ανάρρωση του ασθενούς.
Διαβάστε περισσότερα για το Delirium
