Γιατί βαριόμαστε; Γιατί αισθάνομαι πλήξη/ανία;
Μπορεί να φαίνεται κάτι απλό , καθημερινό και ασήμαντο , αλλά στην πραγματικότητα, είναι ένα θέμα που έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων.
Ο καθένας από εμάς βρίσκεται κατά περιόδους, σε θέση να λέει “βαριέμαι” – “πλήττω“, αλλά τι είναι στην πραγματικότητα η ΠΛΗΞΗ
Τι είναι η πλήξη;
(Μια μικρή Ιστορική αναδρομή)
Η έννοια της πλήξης απασχόλησε τους αρχαίους Έλληνες φιλόσοφους, οι οποίοι την συσχέτιζαν με μια κατάσταση ζάλης, ληθάργου. Στη χριστιανική παράδοση, η συχνή πλήξη θεωρήθηκε «δαίμονας» που σε κάνει να νιώθεις απαθής και ανήσυχος ταυτόχρονα. Κατά την Αναγέννηση, η πλήξη θεωρήθηκε ως κατάσταση μελαγχολίας ή ακόμη και ως μορφή.
(Ορισμοί)
Ένας από τους πρώτους ορισμούς της πλήξης δόθηκε από τον Γερμανό ψυχολόγο Theodor Lipps το 1903: Η πλήξη είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα που πηγάζει από μια σύγκρουση μεταξύ της ανάγκης για έντονη ψυχική δραστηριότητα και της έλλειψης διέγερσης για αυτήν ή της αδυναμίας να προκαλέσει ενδιαφέρον ».
100 χρόνια αργότερα, ο Τζον Ίστγουντ, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Γιορκ στο Τορόντο σημείωσε ότι: « Η πλήξη συνοδεύεται πάντα από αδυναμία συγκέντρωσης. Η συγκέντρωση που είναι απαραίτητη για να μπλοκάρεις τα εξωτερικά ερεθίσματα και να εστιάσεις την προσοχή σου σε ένα συγκεκριμένο θέμα». Η ικανότητα συγκέντρωσης εξαρτάται από τρεις παράγοντες. Καταρχήν πρέπει να είμαστε ξύπνιοι. Κατά δεύτερον πρέπει να λειτουργούν τα αντανακλαστικά μας και, τέλος, πρέπει να λειτουργεί ένα σύστημα εσωτερικής «αρχειοθέτησης» που μας επιτρέπει να φέρνουμε σε πέρας δουλειές τις οποίες βρίσκουμε βαρετές. Όταν πλήττουμε οι τρεις αυτές λειτουργίες ατονούν με αποτέλεσμα να διατρέχουμε κίνδυνο σε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές»
Βασικά, (σύμφωνα με την έρευνα του καθηγητή John Eastwood από το Πανεπιστήμιο του Γιορκ στον Καναδά,) η πλήξη μπορεί να θεωρηθεί ως μια ψυχική κατάσταση που το άτομο αδυνατεί να βρει κάποιον σκοπό. Μια αποτυχία να δώσουμε προσοχή στις σκέψεις και τα συναισθήματά μας ή σε εξωτερικά ερεθίσματα – απαραίτητα στοιχεία για να λάβουμε μέρος σε μια δραστηριότητα που ικανοποιεί την ανάγκη μας για δράση σε ένα μονότονο περιβάλλον. Οι οι άνθρωποι που υποφέρουν συστηματικά από πλήξη μπορούν να ενταχθούν σε δύο ευρείες κατηγορίες: αυτοί που βρίσκονται μόνιμα σε αναζήτηση νέων εμπειριών και εκείνοι που, από φόβο για το άγνωστο, οχυρώνονται σε ένα υπερβολικά ασφαλές -και πληκτικό- περιβάλλον.
Σήμερα, η πλήξη θεωρείται συχνά ως επιπόλαιο συναίσθημα – το να βαριέσαι σημαίνει, με την κοινή λογική, να σπαταλάς το χρόνο σου “ανοησία”, να ψάχνεις κάτι ενδιαφέρον να κάνεις ή να αγωνίζεσαι άσκοπα σε μια δραστηριότητα που δεν σε ικανοποιεί καθόλου.
