Όταν η κατάθλιψη ή το άγχος συνοδεύονται από έντονη κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης ή χρόνιο πόνο, οι γιατροί συχνά στρέφονται σε μια κατηγορία αντικαταθλιπτικών γνωστή ως SNRI. Πρόκειται για φάρμακα εγκεκριμένα από τον ΕΟΦ και την ΕΜΑ, τα οποία, σε αντίθεση με τους πιο διαδεδομένους SSRI, επιδρούν ταυτόχρονα σε δύο νευροδιαβιβαστές: τη σεροτονίνη και τη νορεπινεφρίνη. Οι πιο διαδεδομένες δραστικές ουσίες της κατηγορίας στη χώρα μας είναι η duloxetine, η venlafaxine και η desvenlafaxine, καθεμία με το δικό της προφίλ δοσολογίας και ανεκτικότητας.
Ο μηχανισμός δράσης τους βασίζεται στην αναστολή της επαναπρόσληψης των δύο αυτών νευροδιαβιβαστών, επιτρέποντάς τους να παραμένουν περισσότερο χρόνο ενεργοί στις συνάψεις του εγκεφάλου. Η διπλή αυτή δράση εξηγεί γιατί οι SNRI μπορεί να βοηθήσουν όχι μόνο στη διάθεση, αλλά και στην ενέργεια, τη συγκέντρωση και την αντίληψη του πόνου, γεγονός που τους καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμους σε ασθενείς που δεν έχουν ανταποκριθεί πλήρως σε θεραπεία με SSRI.
Πέρα από την κατάθλιψη, οι SNRI χρησιμοποιούνται σε αγχώδεις διαταραχές, σε νευροπαθητικό πόνο, στην πρόληψη της ημικρανίας και σε άλλες καταστάσεις. Όπως κάθε φαρμακευτική αγωγή, συνοδεύονται από πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες —ναυτία, ζάλη, αϋπνία, σεξουαλική δυσλειτουργία— και σπανιότερους αλλά σοβαρότερους κινδύνους, όπως το σύνδρομο σεροτονίνης ή η αύξηση του αυτοκτονικού ιδεασμού σε νεότερους ασθενείς, ιδίως στην έναρξη της θεραπείας.
Η θεραπεία με SNRI απαιτεί συνήθως έξι έως οκτώ εβδομάδες για να αποδώσει πλήρως, ενώ η διακοπή της πρέπει πάντα να γίνεται σταδιακά και υπό ιατρική καθοδήγηση, ώστε να αποφευχθεί το σύνδρομο απότομης διακοπής. Η κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της θεραπείας δεν συνιστάται. Όπως συμβαίνει με κάθε ψυχιατρική αγωγή, η επιτυχία της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στενή συνεργασία ασθενούς και ψυχιάτρου, ώστε η θεραπεία να προσαρμόζεται με ασφάλεια στις ανάγκες κάθε ατόμου.
Συχνές ερωτήσεις:
Ποιος θεωρείται κατάλληλος υποψήφιος για θεραπεία με SNRI;
Οι SNRI ενδείκνυνται ιδιαίτερα για ασθενείς με κατάθλιψη που συνοδεύεται από χαμηλή ενέργεια, δυσκολία συγκέντρωσης ή χρόνιο πόνο, καθώς και για όσους δεν έχουν ανταποκριθεί επαρκώς σε προηγούμενη θεραπεία με SSRI.
Ποια είναι η βασική διαφορά δράσης μεταξύ duloxetine και venlafaxine;
Η duloxetine έχει πιο ισορροπημένη δράση σε σεροτονίνη και νορεπινεφρίνη από τη χαμηλότερη ήδη δόση, ενώ η venlafaxine αναπτύσσει σημαντική νοραδρενεργική δράση κυρίως σε υψηλότερες δόσεις.
Πότε πρέπει κάποιος να απευθυνθεί άμεσα σε γιατρό κατά τη λήψη SNRI;
Άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό ή προσέλευση σε εφημερεύον νοσοκομείο χρειάζεται σε περίπτωση εμφάνισης αυτοκτονικών σκέψεων, έντονης ταραχής, πυρετού ή σημείων συνδρόμου σεροτονίνης.
Ποιοι παράγοντες καθορίζουν την επιλογή SNRI έναντι SSRI;
Η επιλογή εξαρτάται από το προφίλ συμπτωμάτων του ασθενούς, το ιατρικό ιστορικό, τυχόν συνοσηρότητες όπως χρόνιος πόνος, και την προηγούμενη ανταπόκριση ή ανοχή σε άλλα αντικαταθλιπτικά.
Τι χρειάζεται να γνωρίζει κάποιος πριν ξεκινήσει θεραπεία με SNRI;
Είναι σημαντικό να γνωρίζει ότι η πλήρης θεραπευτική δράση απαιτεί έξι έως οκτώ εβδομάδες, ότι ενδέχεται να εμφανιστούν παροδικές ανεπιθύμητες ενέργειες, και ότι η διακοπή της αγωγής πρέπει πάντα να γίνεται σταδιακά και σε συνεννόηση με τον ψυχίατρο.
